Beste leider… De piemel van de engel

Beste leider…
Onder deze titel brengen we een serie van 10 klassieke blogs over leiderschapscommunicatie en change opnieuw uit. Michiel van Delden schreef ze in de afgelopen jaren, waarbij hij de belangrijkste lessen uit deze vakgebieden vertaalde naar de wereld van managers.

De piemel van de engel

Beste leider, hoeveel goede ideeën, inzichten en slechte boodschappen bereiken jou vanuit de organisatie? En hoeveel worden er onderweg naar boven de kop ingedrukt, afgevangen of onschadelijk gemaakt? Een open cultuur vergt actief onderhoud vanuit de top.

Een tijdje terug was ik bij een Nederlandse organisatie waar ik een on-Nederlands staaltje van angstcultuur zag. Ik had de kans om drie management-lagen onafhankelijk van elkaar in actie te zien bij een bepaald project. Laag 1 (de onderste) moest het projectplan maken. Meestal begin je een project met vaststellen wat het op moet leveren voor de organisatie of voor klanten. Bij dit team kwam die vraag helemaal niet aan de orde: de discussie ging uitsluitend over wat de baas in laag 2 zou willen horen! Kennelijk was succes hier afhankelijk van hoe goed je de verwachtingen van je baas kon inschatten. Na veel zweten werd een plan opgeleverd en gepresenteerd aan de baas. Wat daar gebeurde was natuurlijk voorspelbaar: er ontstond een discussie over wat de bovenbaas in laag 3 zou willen zien! En dat was toch echt wat anders dan dit plan, dus hoe konden jullie zo stom zijn… Vijf versies later had de baas er voldoende vertrouwen in om het plan voor te gaan leggen aan de bovenbaas. Nou ja voldoende… hij vroeg wel of de projectmanager het zelf wilde presenteren zodat hij nog altijd zijn handen er vanaf zou kunnen trekken als het niet goed zou vallen bij de bovenbaas. Wat natuurlijk prompt gebeurde. Zo begon het hele circus opnieuw.

Don’t bring me problems!

Dit is typisch gedrag dat hoort bij een angstcultuur en het is op den duur altijd funest voor het succes van een organisatie. Tot vlak voor zijn onderneming op de klippen liep was een veelgehoorde uitspraak van voormalig Fortis CEO Jean-Paul Votron: “Don’t bring me problems, bring me solutions!” Zo’n houding verspreid zich razendsnel naar beneden door de organisatie en verstikt elke vorm van open communicatie. Belangrijke signalen en ideeën uit de organisatie worden afgevangen voordat ze de beslissers kunnen bereiken. Het gevolg is niet alleen een demotiverend werkklimaat maar uiteindelijk een organisatie die niet meer adequaat reageert, niet innoveert en verkeerde beslissingen neemt.

Moed en vertrouwen

De CEO van een andere bank was juist allergisch voor dit soort gedrag. ‘Hebben ze de piemel van de engel er weer afgehaald!’ zei hij vaak. Er was voor de reclamecampagne ooit een billboard gemaakt waarop een engel te zien was, en die had aanvankelijk een piemeltje. Zag er briljant grappig uit. Maar onderweg naar ‘boven’ in de bankorganisatie had iemand gedacht dat de baas dat vast niet gepast vond, dus die piemel moest er af. Weg grap. Toen de baas erachter kwam was hij zeer teleurgesteld, niet alleen over die piemel maar over het gebrek aan moed en vertrouwen in zijn organisatie. Want dit gebeurde niet alleen met billboards maar soms ook met serieuzere zaken en echte problemen. Gelukkig besefte men hier dat open communicatie van cruciaal belang is voor elke organisatie die hoge prestaties moet leveren. Dat vraagt om een klimaat waarin mensen zich vrij voelen om open en eerlijk te zijn, tegen collega’s, tegen hun medewerkers en tegen hun baas. En zo’n klimaat kun je maken of breken door het gedrag aan de top.

 

Lees hier ook de andere blogs in de blogserie ‘Beste leider…’.