Bas en Jikke raden aan… Feitenkennis

Involve boekenweek

 

Welk boek is voor jullie het beste boek ooit geschreven over change en communicatie?
Dat is het boek Feitenkennis van Hans Rosling, waarin je wordt aangeleerd om op een andere manier naar de wereld en haar feiten en cijfers te kijken. Het boek behandelt tien instincten, die maken dat we met z’n allen structureel verkeerd naar cijfers kijken. Zo gaat het bijvoorbeeld eigenlijk bijna altijd beter dan we van tevoren denken. Rosling helpt je om op een andere manier met cijfers om te gaan.

Hij heeft als wetenschapper zijn hele leven gewijd aan het juist interpreteren van cijfers en zo nieuwe (hoopvolle) inzichten te geven in wat er daadwerkelijk wel en niet aan de hand is. In ons vak zien we vaak een afkeer tegen cijfers. Deels veroorzaakt door de manier waarop er op universiteiten en hogescholen omgegaan wordt met statistiek en SPSS. Jammer, maar Rosling helpt je door zijn levenservaringen en verhalen data en statistieken weer interessant te maken.

Zouden jullie eens een van die tien instincten wat verder willen toelichten?
Een van de instincten is het lotsinstinct; het idee dat het lot van groepen wordt bepaald op basis van karaktereigenschappen die mensen van nature hebben. Het idee dat de dingen nu eenmaal zijn zoals ze zijn, omdat ze altijd al zo waren en nooit veranderen. Uitspraken die we bij veranderingen in organisaties vaak horen zoals ‘vroeger was alles beter’ of ‘het gaat hier altijd al zo’ komen voort uit dit lotsinstinct. De gedachten die zich hierbij voordoen als feiten, kloppen vaak helemaal niet. Er is altijd sprake van verandering, maar die is vaak klein en daardoor voor veel mensen onzichtbaar.

Wat is voor jullie de belangrijkste takeaway uit dit boek?
Dat komt voort uit dat lotsinstinct: langzame continue verandering is óók verandering. Ga daarom in lastige verandertrajecten vooral op zoek naar voorbeelden van kleine veranderingen, bijvoorbeeld door met iemand te praten die al langer bij de organisatie werkt. Hoe ging het 5 of 10 jaar geleden? Waarschijnlijk zie je een groot verschil met hoe het er nu aan toegaat.

Welke lessen uit Feitenkennis gebruiken jullie in je werk bij opdrachtgevers?
Een belangrijke les uit dit boek is dat je om iets over een cijfer te kunnen zeggen, altijd een tweede cijfer nodig hebt om iets over dit eerste cijfer te kunnen zeggen. Is 2 veel? Voor het aantal lezers van een intranetbericht niet echt, twee wereldoorlogen lijken ons op zich voldoende. Ga dus altijd op zoek naar extra duiding van getallen. Wat dacht je van ‘de meerderheid’? Is dat 51%? Of 95%? Dat maakt nogal een verschil. Voor audits bij onze opdrachtgevers gaan we dan ook altijd op zoek naar een tweede getal of feitelijke onderbouwing.

Data en accountability wordt steeds belangrijker bij change en communicatie. Als je graag cijfers gebruikt of wilt gebruiken, is dit boek echt een aanrader. Het helpt je structureel anders, maar vooral veel beter kijken naar cijfers.

En welk boek dat niet over organisaties, change en communicatie gaat, ligt er nu op jullie nachtkastje?
Jikke: Boeken met een crime probleem, waar op het eind van een boek altijd een heldere oplossing voor is: dat vind ik heerlijk. Zo ben ik nu bezig met Serie Q van Jussi Adler-Olsen.

Bas: Nu even niets als ik eerlijk ben. Maar ik vind de fictieboeken van Arjen Lubach: bijvoorbeeld IV en Magnus enorme aanraders.