How social networks work

De ontwikkeling van interne niet- geformaliseerde organisatienetwerken: een multiple casestudy.

Het begrip netwerk zou wel eens de dominante metafoor in dit tijdperk kunnen zijn. De term staat voor een stelsel van personen die nauw met elkaar in verband staan. In de literatuur ligt de focus op de structurele benadering van netwerken en is daarnaast vooral gekeken naar het ontstaan van netwerken. In dit kwalitatieve onderzoek staat de ontwikkeling van interne niet-geformaliseerde organisatienetwerken centraal, waarbij niet alleen de ontstaansgeschiedenis, maar ook de ervaring van het huidige netwerk door netwerkactoren en een vooruitblik naar de toekomst beschreven wordt. Niet-geformaliseerde organisatienetwerken zijn netwerken rondom een bepaald thema binnen de organisatie, waarbij het thema geformaliseerd is, maar waarbij het netwerk bestaat uit een formeel en een informeel gedeelte en het geheel een informeel karakter heeft doordat de informatie niet (alleen) de formele functionele lijnen volgt.

De ontwikkeling van deze interne niet-geformaliseerde netwerken is onderzocht met behulp van een kwalitatief onderzoek aan de hand van een multiple casestudy. Bij drie organisaties is de ontwikkeling van een netwerk rondom een thema in kaart gebracht, aan de hand van een
beschrijving van het verleden, het heden en de toekomst van deze netwerken. De resultaten van dit onderzoek laten overeenkomsten en verschillen tussen de cases zien. Overeenkomsten laten zien dat de drie de netwerken een informeel karakter hebben, maar dat
bepaalde rollen binnen het netwerk wel geformaliseerd zijn. Ook worden alle drie de netwerken ondersteund door de directie. Er is sprake van een groter aantal verschillen tussen de netwerken.

De netwerken werden bij iedere organisatie geïnitieerd door een andere partij en de netwerken bij de drie organisaties ontstonden op verschillende manieren. Daarnaast verschilde het niveau van de netwerken binnen de organisatie en verschilden de netwerken in functie, doel en toekomstwens. De Jong (2010) beschreef de ontwikkeling van netwerken in een exploratief fasemodel voor de ontwikkeling van netwerken. Aan de hand van de resultaten van dit onderzoek is een tweezijdig perspectief op de ontwikkeling van netwerken ontwikkeld en heeft dit model een andere invulling gekregen. Het model bestaat nu uit de volgende vijf fasen: 1) initiatief nemen, 2) wederzijdse actie, 3) uitwisseling, 4) agenderen en 5) structureren.

De mate waarin het netwerk gestructureerd moet worden, hangt echter af van de functie van het netwerk en de inhoud van het thema.  Wanneer het netwerk ten dienste staat van het individu en het een vertrouwelijk thema betreft is de mate van structureren lager dan wanneer het netwerk ten dienste staat van de organisatie en het thema een cultuuromslag of andere manier van werken binnen de organisatie vereist.

Aan de hand van deze resultaten en conclusies zijn in het laatste hoofdstuk aanbevelingen opgesteld voor de organisaties behorende bij de netwerken die onderzocht zijn in deze studie. Daarnaast zijn aanbevelingen opgesteld voor organisaties in het algemeen met betrekking tot het in kaart brengen en gebruik maken van bestaande netwerken.